Angst als verzwegen factor

NRC hekelde gisteravond in een redactioneel commentaar de farmaceutische industrie die onbeteugeld nieuwe medicijnen op de markt brengt met geringe toegevoegde waarde (‘Driemaal daags niet innemen, pagina 2).

In het voorbijgaan passeerde ook de Britse farmaceut GSK de revue, die onlangs een miljardenboete betaalde omdat het antidepressiva verkocht waarvan het de negatieve bijwerkingen verzweeg. NRC kwalificeert dit als een exces van het aandeelhouderskapitalisme, iets waar je het alleen maar eens kunt zijn wanneer je de casus bestudeert.

Ik verbaas me wel eens over de beperkte reputatie-effecten die zo’n affaire lijken te hebben. Boete? Pech hebben. De wereld draait door.

Wat beweegt mensen toch om zichzelf en anderen zo te bedriegen? De enige verklaring die ik kan bedenken is een existentiële: de macht van de angst, de macht van het conformisme. Er is een mate van vervreemding in ons geslopen die maakt dat je je aan bedenkelijke marktpraktijken kunt bezondigen zonder dat je de stem van je geweten hoort. Dat is bij GSK niet anders dan bij Albert Heijn, dat als prijsknallers kipfilet van plofkip in de aanbieding doet.

Wat dat betreft heeft Erich Fromm’s boek uit 1941, ‘Angst voor vrijheid’, nog immer actualiteitswaarde. Mensen zijn in staat een vrije, morele orde te realiseren, maar ontvluchten vaak de verantwoordelijkheid hiervoor.

Al deze dingen worden ook onder reputatiedeskundigen onvoldoende geproblematiseerd. Ik moet het eerste communicatie-adviesbureau nog tegenkomen dat GSK of Albert Heijn als klant weigert om redenen van beroepsethiek. Het ene moment zijn bedrijven op een dubieuze manier in het nieuws en het volgende moment zit je op een congres aandachtig te luisteren naar een verhaal over de geweldige campagnestrategieën van ze.

Zakelijk en privé zijn gescheiden. Dat is een dimensie van de vervreemding. Als je je stem verheft, kom je mogelijk buiten de groep te staan, misschien verlies je je baan wel. Dat is ook een dimensie – van angst deze keer.

Angst is vaak als een verzwegen factor geïnternaliseerd in het handelingsperspectief van mensen, of ze nu in de business werken of aan de communicatiekant. Werken aan het overwinnen van die angst is een voorwaarde om uit een onheilzame spiraal te komen waarin je jezelf en anderen tekort doet.

Reageren

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s