Zero tolerance

Hulde aan de Financial Times. Ik vind het fascinerend hoe de krant met een beetje navragen en het raadplegen van openbare bronnen laat zien hoe omkoping door farmaceutische bedrijven in China in de praktijk in zijn werk gaat. Hoeveel meer van zulke voorbeelden zijn er in de wereld te vinden?

Stukje bij beetje komt de werkelijkheid boven tafel. Bij de personeelsuitgang van Chinese ziekenhuizen hangen verkoopmedewerkers rond van westerse farmaceutische bedrijven. Artsen die het gebouw verlaten om te gaan lunchen, worden aangeklampt en uitgenodigd samen een hapje te eten. Aan tafel worden zaken gedaan. Als de arts hun dure merkmedicijnen wil voorschrijven, dan hebben bedrijven daar een vergoeding voor over. In China verdienen artsen een laag basissalaris, omgerekend soms maar $1.000 per maand. Toch komen zij aan jaarsalarissen die $300.000 kunnen belopen.

Farmaceuten willen ook graag spreken met ziekenhuisdirecteuren en anderen die betrokken zijn bij de inkoopprocessen. Het stond gisteren, over verschillende artikelen verspreid, allemaal op de website van de Financial Times. Aanleiding is de vervolging van de Britse farmaceut GSK door de Chinese autoriteiten.

Verdacht
Hulde aan het journalistieke handwerk van deze krant die de jaarverslagen van grote westerse farmaceutische bedrijven heeft uitgeplozen en voorrekent welke opvallend hoge bedragen aan ‘verdachte’ vormen van marketing worden uitgegeven. In de Verenigde Staten, waar omkoping in het buitenland strafbaar is, zijn branchegenoten de afgelopen jaren tegen de lamp gelopen voor smeergeldpraktijken in China, zoals Pfizer en Eli Lilly. De laatste mede vanwege het opmaken van valse financiële stukken om corruptie toe te dekken.

Want corruptie moet worden toegedekt, schrijft de Financial Times. Alleen al bij GSK moeten in de boeken van zes verschillende jaren vervalste facturen en declaraties ten belope van bijna $500 miljoen zijn verwerkt.

Ik vind het fascinerend hoe een krant met een beetje navragen en het raadplegen van openbare bronnen binnen enkele dagen na het uitbreken van het schandaal rond GSK laat zien hoe corruptie in de praktijk in zijn werk gaat. Het beeld dat oprijst is dat van een industrie die er agressieve verkooppraktijken op na houdt en telkens weer flirt met het ontoelaatbare, zeker in markten waar corruptie tot het leven van alledag behoort.

Kloof
Ja, China heeft een eigen agenda. Buitenlandse bedrijven worden nu mede aangepakt om, bijvoorbeeld, lokale farmaceuten te bevoordelen. Maar China is, zoals gezegd, niet het enige land waarin farmaceutische bedrijven zijn betrapt op corruptie. En de farmaceutische industrie is niet de enige bedrijfstak die worstelt met smeergeldbetalingen. Kijk eens naar Shell dat zich er met hand en tand tegen heeft verzet dat er in Europa regelgeving wordt geïntroduceerd die bedrijven verplicht om alle betalingen aan buitenlandse overheden openbaar te maken.

Er lijkt een grote kloof te gapen tussen de officiële wereld van schone handen die vanuit de hoofdkantoren van bedrijven wordt verkondigd, en de commerciële werkelijkheid van het zakendoen in landen met een endemische corruptie, waar smeergeld welhaast tot het bedrijfsmodel lijkt te behoren. De bestuursvoorzitter van GSK spreekt nu over ‘zero tolerance’, maar de put wordt iedere keer pas gedempt als er een kalf blijkt te zijn verdronken. Hoeveel van zulke putten zijn en worden er op de wereld geslagen?

Het wil er bij mij niet in dat lokale directies van niets weten. Het patroon is dat bedrijven, wanneer corruptie aan het daglicht treedt, het doen voorkomen alsof er enkele rotte appels in de mand van de verkooporganisatie zitten die verwijderd moeten worden. Ja, ja. Of zouden er andere landen zijn waarin je, zoals de Financial Times nu doet, met minimaal journalistiek spitwerk meer bedenkelijke verkooppraktijken naar boven kunt brengen?

Hoe eigenlijk kunnen accountants die de boeken controleren, aan zoveel spookfacturen voorbijzien? Ook dat is een vraag die je in rede kunt stellen.

Systeem
Ik zeg niet dat bedrijven van haver tot gort corrupt zijn. Er lijken verschillende krachten op elkaar in te werken. Bedrijven, toezichthouders en justitie houden vast aan de norm van schone handen. Raden van bestuur zijn zich terdege bewust van de ernstige repercussies die normoverschrijdend gedrag kan hebben. Bedrijven nemen dan ook allerlei maatregelen om corruptie te voorkomen.

Maar de zaken liggen ook weer niet zo zwart-wit dat er ondanks deze maatregelen her en der uitsluitend enkele ‘rotte appels’ zijn die er op eigen gezag een potje van maken. Zo geeft het te denken dat in China omkoping bij farmaceutische bedrijven onderdeel van het bedrijfsmodel lijkt te zijn. Er is een systeem van handjeklap, van betaling in envelopjes, van fictieve conferenties georganiseerd door reisbureaus, van vervalste facturen, etc. etc.

Iedereen kijkt ernaar en niemand zegt er wat van. Totdat enige autoriteit tot actie overgaat. Dan wordt het draaiboek crisismanagement afgewerkt. Daarna gaat het leven door. Altijd zullen er ergens wel weer zaken zijn die mogelijk niet door de beugel kunnen. Maar ja, waar ligt de grens? De schoorsteen moet roken. Iedereen kijkt ernaar en niemand zegt er wat van. Totdat enige autoriteit tot actie overgaat.

Zero tolerance mag dan misschien de bedrijfswet zijn, maar in feite gaat het niet om die wet zelf, maar om de vraag of hierin mazen worden gelaten en zo ja, hoe groot deze zijn.


Dit is het vervolg op het artikel Dubbele standaarden d.d. 19 juli 2013. Links naar de artikelen in de Financial Times zijn te vinden in de berichten die ik hierover gisteren op Twitter (@JulesPrast) heb geplaatst.

Reageren

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s