Transcendente immanentie

In het Boeddhistisch Dagblad citeert Koert van der Velde een opmerking van Edel Maex dat geloven “passé is”. Hoe zit het met geloven binnen boeddhisme?

In non-dualistisch boeddhisme (zoals zen) is de transcendentie immanent. Dit sluit geloven in een andere dimensie uit. Het absolute dient zich aan in de onze relatieve ervaring van ‘de werkelijkheid’.

In zekere zin kan ik er dan ook gedeeltelijk wel meegaan in meegaan wanneer iemand geloven passé noemt.

Van oudsher gaan zenboeddhisten de vraag over karma en wedergeboorte graag uit de weg omdat dit buiten de grenzen van ons begrip ligt. Zenboeddhisten relativeren alles, ook zen en boeddhisme, omdat deze in een onderling discours maar ‘lege’ begrippen zijn. Anderzijds is in de geschiedenis door zenmeesters wel gespeculeerd over karma en wedergeboorte. Ook zenmeesters zijn net mensen.

Persoonlijk vind ik dat je boeddhisme lelijk amputeert wanneer je (zoals Stephen Barchelor en andere seculiere boeddhisten proberen) het stript van karma en wedergeboorte. Je moet in staat zijn de mythe te verstaan als mythe en de functie hiervan te zien in het totaal van de boeddhistische verbeelding. Je moet hierbij betrekken in welke eigentijdse mythe je zelf staat.

Edel Maex breekt in zijn publicaties regelmatig een lans voor de verbeelding van de Huayen sutra (Avatamsaka), waarin werelden in werelden verpakt zijn, het hele universum in één enkele zandkorrel. Ook hierin kan ik met hem meegaan. Maar het is wel geloof en religie waarover we het hier hebben.

Geloof heeft echter in boeddhisme een andere connotatie dan in het christendom. Geloof is juiste visie (achtvoudig pad) en vertrouwen in de weg. Misschien wel het belangrijkste geloofsdocument voor zen is de Chinese tekst waarvan de titel in het Engels luidt: ‘The Awakening of Faith in Mahayana’. Ook hierover heb ik bij herhaling geschreven in het BD. Het is een soort Heidelbergse catechismus van het non-dualistische boeddhisme, met een expliciete uitwerking van pronkstukken van het geloof zoals leegte, oorspronkelijke verlichting en opslagbewustzijn.

Voor mij is dit geloof én werkelijkheid. Maar dit heb je altijd met mensen die geloven.

Namu Amida Butsu,

Taigu


Deze tekst is in licht bewerkte vorm verschenen in het Boeddhistisch Dagblad, als reactie op het artikel ‘Is mindfulness religieus?’ door Edel Maex: http://ow.ly/WoKNh

2 gedachten over “Transcendente immanentie”

  1. “Buddhism’s most profound teachings, the teachings on emptiness, which more or less correspond, in Western thought, to theology: reflections on the nature of God, not necessarily everyone’s cup of tea” – Norman Fischer, Training in Compassion (2013), hoofdstuk 2

    Like

  2. Omdat Edel Maex zo nadrukkelijk Norman Fischer naar voren schoof als vertolker van zijn standpunt, heb ik hem ook op internet gezocht
    In de eerste plaats: hij is beoefenenaar van Zen en niet zozeer van het Zen-Boeddhisme, maar ‘nobody is perfect’
    In de tweede plaats: hij was al monotheïstische gelovige (Judaïsme) voor hij in Zen gin gen is dat gebleven.

    Conclusie: een mens kan kennelijk zowel Zen-beoefenaar (en misschien zelfs Boeddhist) zijn als monotheïstische gelovige.
    Dat is fijn voor hem, en voor hen.
    Maar men ook kan tegelijk atheïst als boeddhist zijn, zoals Batchelor (en ik).

    Er is dus niets bewezen

    Like

Reageren

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s